Zaglądamy na pokład chińskiego comaca C919 (zdjęcia)

Samolot C919, prezentowany na statyce singapurskich targów, przyciągał uwagę zwiedzających już od pierwszych dni imprezy. Maszyna, której pokład może być skonfigurowany standardowo od 158 do 192 miejsc pasażerskich, zwraca uwagę nowoczesnym układem kabiny oraz przestronnym wnętrzem, które projektanci COMAC starali się uczynić bardziej komfortowym niż typowe maszyny w tej klasie.

Maszyna którą zwiedzamy, to comac C919 o numerze seryjnym MSN 00017 i rejestracji B-658M wyprodukowany rok temu w lutym 2025 r. Samolot posiada konfigurację dwuklasową dla 164 pasażerów: ośmiu w klasie biznes (2-2) oraz 156 w klasie ekonomicznej (3-3) i należy do COMAC Express, ale o samej linii więcej informacji przedstawimy w dalszej części artykułu. Na pokładzie może zobaczyć fotele firmy Safran. Francuska firma nie jest jedynym dostawcą foteli do C919, ale ma bardzo duży wkład w budowę C919 dostarczając silniki LEAP (jako CFM), gondole silnikowe, jednostkę sterowania odwracaniem ciągu (TRCU), system okablowania elektrycznego (EWIS), systemy wodne i odpadowe, kuchnie pokładowe (galleys) oraz fotele dla pilotów i personelu pokładowego.

Podczas naszej wizyty na pokładzie przedstawiciele COMAC-a przekonywali, że firma zadbała o komfort podróży: niski poziom hałasu, nowoczesne panele oświetleniowe i dobry przepływ powietrza w kabinie czyli elementy, które mają pomóc chińskiemu producentowi w walce o klientów globalnych.

Wrażenia z wnętrza

Mimo całej otoczki chińskości, wnętrze kabiny zaskakuje schludnym, nowoczesnym wykończeniem. Fotele w klasie ekonomicznej wydają się być dobrze dopasowane do standardu samolotów krótkiego i średniego zasięgu, z wyraźnym naciskiem na ergonomię i przestrzeń na nogi. Kokpit prezentuje chińskie podejście do ergonomii i systemów zarządzania, zestaw instrumentów i systemów awioniki sprawia wrażenie nowoczesnego i intuicyjnego.

W kontekście lotnictwa komercyjnego w regionie Azji Południowo-Wschodniej C919 na Singapore Airshow stanowi symboliczny krok, nie tylko w sferze marketingu, ale realnej prezentacji produktu potencjalnym klientom i pasażerów z całego świata.

C919 na tle globalnej konkurencji

Choć C919 jest ciągle „nowym graczem” na rynku i jego obecność w sprzedaży poza Chinami jest wciąż ograniczona, to udział w tak prestiżowej wystawie jak Singapore Airshow oraz demonstracje według oficjalnych relacji mają na celu podkreślić gotowość tej konstrukcji do wejścia na nowe rynki. Samolot już wcześniej wykonywał pokazy i pierwsze loty demonstracyjne poza Chinami, w tym poprzednio właśnie podczas singapurskich targów.

Warto podkreślić, że COMAC nie ogranicza się tylko do podstawowego modelu: obok C919 na wystawie zaprezentowano także inne warianty, w tym specjalistyczne edycje medyczne and regionalne, co pokazuje strategię producenta, by oferować rozwiązania dostosowane do różnych segmentów rynku lotniczego.

Rynek pasażerski w Azji i na świecie stoi przed dynamicznymi zmianami, a C919 może stać się ciekawą alternatywą dla dużych producentów, jeśli tylko zdoła zdobyć odpowiednie certyfikacje i zainteresowanie operatorów spoza Chin.

COMAC Express jako zaplecze operacyjne dla ARJ21 i C919

Powstanie COMAC Express było bezpośrednią odpowiedzią na rosnące wyzwania związane z rozwojem i wsparciem eksploatacyjnym programów Comac ARJ21 oraz Comac C919. Operator został oficjalnie utworzony w czerwcu 2020 r. jako część spółki odpowiedzialnej za obsługę klienta w ramach Commercial Aircraft Corporation of China (COMAC). Od początku pełni kluczową rolę w testowaniu samolotów, szkoleniu pilotów oraz wsparciu rosnącej floty chińskich odrzutowców komunikacyjnych.

Koncepcja COMAC Express zakładała stworzenie operatora czarterowego, który zapewniłby producentowi dostęp do realnych warunków operacyjnych dla własnych konstrukcji. Dzięki temu COMAC może nie tylko demonstrować możliwości swoich maszyn w zróżnicowanych środowiskach operacyjnych, ale również prowadzić szkolenia załóg, zarówno wewnętrznych, jak i klientów, oraz wzmacniać potencjał sprzedażowy programów ARJ21 i C919. Spółka realizuje m.in. szkolenia w ramach przepisów CCAR-121, waliduje osiągi samolotów i wspiera kolejne etapy ich rozwoju.

Operator stanowi także naturalne przedłużenie działalności produkcyjnej COMAC, ułatwiając przejście od etapu montażu do pełnoskalowej obsługi posprzedażowej. Poprzez działalność czarterową producent może bezpośrednio współpracować z klientami, organizować loty demonstracyjne i potwierdzać niezawodność swoich samolotów w codziennej eksploatacji. W ciągu trzech lat działalności COMAC Express zbudował zdolność do samodzielnego zarządzania flotą, wsparcia technicznego oraz zwiększania międzynarodowej rozpoznawalności chińskich samolotów komunikacyjnych.

Obecnie flota linii składa się z pięciu samolotów: czterech C909 (dawny ARJ21) oraz jednego C919.

Informacyjnie o C919

COMAC C919 to dwusilnikowy odrzutowiec, który w zależności od konfiguracji może pomieścić od 158 do 192 pasażerów, a jego zasięg określono, w zależności od wersji, od 4 tys. do 5,5 tys. km. Jest to także bezpośrednia konkurencja dla najpopularniejszych samolotów pasażerskich świata, boeinga 737 i airbusa A320. C919 otrzymał certyfikat typu, po tym jak chiński regulator lotnictwa cywilnego, Civil Aviation Administration of China zatwierdził dokumenty certyfikacyjne samolotu we wrześniu 2022 r.

Maszyna jest napędzana wyłącznie silnikami CFM International LEAP-1C. Firma planuje rozszerzyć projekt o nowe powiększone oraz pomniejszone warianty samolotu oraz wersje cargo i VIP. Do 2035 r. producent chciałby zdobyć jedną trzecią udziałów w chińskim rynku samolotów wąskokadłubowych i jedną piątą w rynku światowym. Szacuje się, że w ciągu najbliższych 20 lat Chiny mogą odebrać około 5 tys. nowych samolotów o łącznej wartości 670 mld dolarów.

Chiny przyspieszają także wysiłki mające na celu przełamanie duopolu Airbusa i Boeinga. COMAC chciałby, aby C919 niebawem uzyskał europejski certyfikat, który otworzy drogę do wejścia na lukratywny, unijny rynek. Choć EASA na razie studzi emocje i twierdzi, że do pełnej certyfikacji potrzeba około 5 lat.

Od 2019 r. sześć odrzutowców C919 przeprowadziło serię testów naziemnych i lotniczych w takich miastach jak Szanghaj, Yanliang, Dongying i Nanchang, a także wysoko położonych lotnisk. Na koniec stycznia br. program C919 liczy 1 150 zamówionych maszyn plus 138 opcji oraz podpisanych wiele listów intencyjnych. Do tej pory producent dostarczył 33 samoloty tego typu do czterech linii lotniczych: Air China (9), China Eastern (14), China Southern (9) oraz COMAC Express (1).