Czechy planują zakup czterech nowych samolotów rządowych

O planach zakupowych Pragi poinformował czeski portal „Seznam Zprávy”, któremu minister obrony Czech Jaromir Zuna potwierdził, że czeskie siły zbrojne przygotowują specyfikacje techniczne dla przyszłego zamówienia. Na tym etapie nie określono jeszcze harmonogramu dostaw ani szczegółowych parametrów poszczególnych samolotów.

Cztery nowe samoloty dla czeskiej floty rządowej

Trzon czeskiej floty do przewozu przedstawicieli władz stanowią dwa specjalnie skonfigurowane airbusy A319CJ, eksploatowane przez wojsko – Eskadrę 24. Bazy Lotnictwa Transportowego – z bazy lotniczej w praskich Kbelach. Maszyny służą do transportu członków rządu, prezydenta oraz delegacji państwowych podczas podróży zagranicznych. Oba samoloty mają niemal 20 lat, a za ich zakup zapłacono trzy miliardy koron czeskich (ponad 540 milionów złotych). Ich eksploatacja wiąże się jednak z powtarzającymi się problemami technicznymi. Praga chce zatem nie tylko odnowić istniejący potencjał transportowy, lecz także zwiększyć elastyczność floty.

Według zapowiedzi ministra Zuny plan obejmuje zakup samolotów zbliżonych klasą do obecnych airbusów, mniejszego odrzutowca biznesowego oraz maszyny L-410 przeznaczonej do obsługi krótszych tras. Łącznie czeskie siły zbrojne miałyby pozyskać cztery nowe samoloty. Nie ujawniono jeszcze, jacy producenci mogliby zostać zaproszeni do postępowania ani jakie konkretne modele zostaną uwzględnione w specyfikacji. Minister zwrócił uwagę, że popyt na rynku samolotów transportowych jest wysoki, a terminy oczekiwania na nowe maszyny pozostają długie. Jednym z powodów zakupów jest także fakt, że obecne airbusy dysponują dodatkowymi zbiornikami paliwa, które zwiększają ich zasięg, ale mimo to podczas długich podróży międzykontynentalnych konieczne są międzylądowania na tankowanie.

Potrzebę odnowienia floty uwidoczniły kolejne problemy techniczne A319CJ. W październiku 2026 roku awaria jednej z maszyn skomplikowała podróż czeskiej delegacji przebywającej w Azerbejdżanie. Minister transportu Ivan Bednárik wraz z przedstawicielami czeskiego biznesu musiał kontynuować podróż do Kirgistanu rejsowym samolotem pasażerskim. Był to kolejny przypadek, w którym usterka samolotu rządowego zakłóciła realizację oficjalnej misji zagranicznej. W poprzednich latach problemy techniczne wpływały na podróże VIP-ów, a w jednym z przypadków konieczne było wykorzystanie samolotu zastępczego. Zakup nowych maszyn ma ograniczyć ryzyko podobnych sytuacji. Nie chodzi jednak wyłącznie o niezawodność – zróżnicowanie floty pozwoliłoby lepiej dobierać samolot do liczebności delegacji, długości trasy i charakteru misji.

Modernizacja za ponad miliard koron

Zakup nowych samolotów nie oznacza natychmiastowego wycofania obecnych airbusów. Zgodnie z zapowiedziami czeskiego resortu obrony oba A319CJ mają przejść w 2027 roku modernizację oraz gruntowną przebudowę wnętrz. Koszt przedsięwzięcia ma przekroczyć miliard koron czeskich (180 milionów złotych). Prace obejmą przede wszystkim wyposażenie kabiny, awionikę i inne systemy pokładowe. Modernizacja ma umożliwić dalszą eksploatację samolotów w okresie poprzedzającym dostawy ich następców oraz w trakcie rozbudowy floty.

Czeski rząd deklaruje, że znajdzie środki na odnowienie floty. Nowe zamówienie może zostać sfinansowane w ramach wydatków obronnych, ponieważ samoloty będą eksploatowane przez siły powietrzne. Ostateczna wartość programu zamówieniowego będzie zależała od wybranych modeli samolotów, konfiguracji kabin, wyposażenia łączności i systemów pokładowych, a także od zakresu wsparcia logistycznego.

Rządowe samoloty w Czechach pełnią funkcje znacznie wykraczające poza przewóz polityków. Praga wykorzystuje takie maszyny m.in. do ewakuacji czeskich obywateli z zagranicy – np. niedługo po wybuchu wojny amerykańsko-izraelskiej z Iranem. Podczas operacji repatriacyjnych ograniczona pojemność rządowej floty samolotów VIP wymagała jednak wsparcia ze strony komercyjnych przewoźników, w tym linii lotniczych Smartwings. Planowany zakup ma więc znaczenie nie tylko dla obsługi oficjalnych podróży, lecz także dla zdolności państwa do reagowania w sytuacjach kryzysowych.