Sherpa powróciła na Farnborough Airshow. De Havilland szuka nowych użytkowników

Sherpa była jednym z najbardziej nietypowych samolotów prezentowanych podczas tegorocznego Farnborough International Airshow. De Havilland Canada zdecydował się przypomnieć światu o konstrukcji, która przez lata była wykorzystywana przede wszystkim jako wojskowy samolot transportowy, a której charakterystyczna sylwetka jest dziś znacznie rzadziej spotykana na lotniskach.

Samolot został zaprezentowany na wystawie statycznej podczas tegorocznego Farnborough Airshow 2026. Kanadyjski producent podkreśla jego zdolność do operowania z krótkich i nieutwardzonych pasów, dużą i funkcjonalną kabinę oraz tylną rampę załadunkową.

– Sherpa to wyjątkowy samolot, którego możliwości pozostają bardzo aktualne. Jego zdolność do operowania tam, gdzie inne samoloty nie mogą, w połączeniu z wielozadaniowością i wytrzymałością, nadal czyni go atrakcyjną platformą dla szerokiego grona operatorów – powiedział Rob Mobilio, wiceprezes ds. handlowych De Havilland Canada.

Od Skyvana do Sherpy

Historia Sherpy sięga jeszcze dalej niż lata 80. XX wieku. Konstrukcja wywodzi się bowiem z brytyjskiego Short SC.7 Skyvan, dwusilnikowego samolotu transportowego STOL opracowanego przez firmę Short Brothers w Belfaście.

Na bazie Skyvana powstał Short 330, który miał być przede wszystkim niewielkim samolotem komunikacji regionalnej. Prototyp wzbił się w powietrze 22 sierpnia 1974 r. a samolot wszedł do eksploatacji dwa lata później. Konstrukcja zachowała charakterystyczny, prostokątny przekrój kadłuba Skyvana, ale otrzymała wydłużony kadłub i większe skrzydło. Standardowo Short 330 mógł zabrać na pokład do 30 pasażerów.
Co ciekawe, pierwszy prototyp Shorta 330 zaprezentowano właśnie podczas Farnborough w 1974 r. Po ponad pięciu dekadach jego wojskowy następca wrócił więc na te same targi lotnicze.

Short Brothers szybko dostrzegł jednak potencjał konstrukcji nie tylko na rynku lotniczym. Na początku lat 80. rozpoczęto prace nad wersjami przeznaczonymi do zadań transportowych i wojskowych.

Sherpa dla amerykańskich sił powietrznych

Jedną z najważniejszych modyfikacji było wyposażenie samolotu w pełnowymiarową tylną rampę załadunkową. Powstał w ten sposób Short Sherpa, który otrzymał oznaczenie C-23.

Pierwszy samolot tego typu wzbił się w powietrze 23 grudnia 1982 r. W marcu 1983 roku amerykańskie siły powietrzne zamówiły 18 egzemplarzy C-23A do realizacji programu European Distribution System Aircraft. Ich zadaniem było przede wszystkim przewożenie części zamiennych, w tym elementów i silników samolotów bojowych, pomiędzy bazami USAF w Europie.

W kolejnych latach powstała również wersja C-23B przeznaczona dla US Army National Guard. Samolot mógł być wykorzystywany nie tylko do przewozu ładunków, lecz także żołnierzy i spadochroniarzy. W późniejszych odmianach zastosowano rozwiązania umożliwiające wykorzystanie rampy podczas operacji desantowych.

Do rodziny Sherpa dołączyła także wersja C-23B+, bazująca na samolocie Short 360. W tym przypadku zmodyfikowano tylną część kadłuba, zastępując standardowe usterzenie charakterystycznym dla Sherpy układem podwójnego statecznika oraz instalując tylną rampę.

„Latający koń roboczy” armii USA

Sherpa przez lata pełniła w amerykańskich siłach zbrojnych rolę niewielkiego, ale niezwykle użytecznego samolotu transportowego. Jego zaletą była możliwość wykonywania operacji z krótkich pasów, także na lotniskach o ograniczonej infrastrukturze.

US Army wykorzystywała C-23 m.in. do transportu żołnierzy i wyposażenia, operacji desantowych, a także podczas działań w strefach konfliktów. Samoloty tego typu wykonywały zadania w Iraku, gdzie pozostawały w użyciu od 2003 do 2011 roku. Maszyny wykorzystywano również podczas reagowania na klęski żywiołowe oraz do szkolenia w zakresie desantowania spadochroniarzy.

US Army National Guard pożegnała Sherpy w 2014 roku. Ostatnie egzemplarze przekazywano wówczas nowym użytkownikom, a konstrukcja, mimo zakończenia wojskowej kariery w USA, pozostała w eksploatacji u operatorów cywilnych i wyspecjalizowanych.

De Havilland Canada daje Sherpie drugie życie

Nowy rozdział w historii konstrukcji rozpoczął się w 2019 roku. De Havilland Canada, a dokładniej należąca do Longview Aviation Capital grupa związana z programami samolotów De Havilland, przejęła certyfikaty typu dla rodziny Short Skyvan, Short 330, Short 360 oraz Sherpa. W tym samym roku Sherpa trafił do rodziny produktów De Havilland Canada.

Firma nie traktuje go wyłącznie jako zabytku lotniczego. De Havilland Canada widzi dla niego potencjalne zastosowania we współczesnych operacjach specjalnych i transportowych. Producent wskazuje m.in. na możliwość wykorzystania Sherpy jako wielozadaniowego samolotu transportowego, platformy do przewozu ładunków specjalnych, samolotu do operowania z nieutwardzonych pasów, maszyny do desantowania spadochroniarzy, a także samolotu ewakuacji medycznej.

Według danych Sherpa ma 17,69 m długości i 22,81 m rozpiętości skrzydeł. Maksymalna masa startowa wynosi 11,61 t, a projektowana ładowność sięga 3,3 t. Samolot wyposażono w dwa silniki Pratt & Whitney Canada PT6A-65AR oraz pięciołopatowe śmigła Hartzell z możliwością zmiany skoku i odwracania ciągu. Maksymalna prędkość przelotowa wynosi 196 węzłów, czyli około 363 km/h.

Jedną z największych zalet pozostaje możliwość operowania z krótkich pasów. Producent podaje, że rozbieg przy maksymalnej masie startowej wynosi 564 m, natomiast długość drogi startowej potrzebnej do osiągnięcia wysokości 15 m to 808 m.

Nie tylko transport

De Havilland Canada chce wykorzystać doświadczenia zdobyte przy eksploatacji Sherpy do zaoferowania platformy dla współczesnych operatorów wojskowych i cywilnych. Ważną cechą konstrukcji pozostaje duża, prosta kabina z prostokątnym przekrojem, która pozwala na efektywne wykorzystanie przestrzeni. Tylna rampa umożliwia natomiast załadunek większych przedmiotów bez konieczności korzystania z rozbudowanej infrastruktury naziemnej.

To właśnie ta prostota sprawiła, że Sherpa przez lata zyskał opinię „woła roboczego”, samolotu, który nie musi być szybki ani nowoczesny, aby skutecznie wykonywać zadania, do których większe i bardziej skomplikowane maszyny nie zawsze się nadają.

DHC wskazuje obecnie na potencjalne zastosowania w transporcie taktycznym, operacjach specjalnych, ewakuacji medycznej, misjach humanitarnych oraz transporcie ładunków. Firma prowadzi również prace nad przyszłymi możliwościami produkcyjnymi i rozwojem programu Sherpa.

Powrót na Farnborough po 52 latach

Obecność Sherpy na Farnborough ma również wymiar symboliczny. W 1974 roku podczas tych samych targów zaprezentowano prototyp Shorta 330, z którego później powstała wojskowa rodzina C-23 Sherpa. W 2024 roku De Havilland Canada świętował na Farnborough 50. rocznicę pierwszego lotu Shorta 330, pokazując właśnie Sherpę C-23B+.

Dwa lata później kanadyjski producent ponownie przywiózł samolot do Wielkiej Brytanii. Tym razem celem jest nie tylko przypomnienie historii konstrukcji, ale również znalezienie dla niej miejsca na współczesnym rynku.

Sherpa jest przykładem samolotu, którego projekt powstał z myślą o bardzo konkretnych zadaniach, a jego podstawowe zalety jak: prostota, wytrzymałość, duża kabina, tylna rampa i zdolność do operowania z krótkich pasów, nie straciły na znaczeniu. Dla De Havilland Canada oznacza to możliwość wykorzystania sprawdzonej konstrukcji w nowych zastosowaniach bez konieczności projektowania całkowicie nowego samolotu od podstaw.