Rynek czarterów i ACMI pod presją. Dwie linie lotnicze zawieszają działalność

Obie decyzje oznaczają kolejne osłabienie europejskiego rynku przewoźników czarterowych i dostawców dodatkowej pojemności dla innych linii lotniczych. Okoliczności zakończenia działalności obu przedsiębiorstw lotniczych są jednak różne.

AlbaStar nie zdołał znaleźć inwestora

Linie lotnicze AlbaStar zdecydowały się na czasowe zawieszenie wszystkich operacji komercyjnych. Dyrektor generalny spółki Oriol Hernández przekazał, że decyzja jest następstwem trudnej sytuacji finansowej, związanej przede wszystkim z wysokim zadłużeniem narastającym od czasu pandemii COVID-19. Problemy pogłębiły się w ostatnim roku wskutek napięć geopolitycznych na Bliskim Wschodzie oraz wzrostu cen paliwa lotniczego.

Zarząd hiszpańskiego przewoźnika przez ostatnie miesiące poszukiwał inwestora, który zapewniłby przedsiębiorstwu kapitał i pozwolił kontynuować działalność. Prowadzono rozmowy z podmiotami zainteresowanymi przejęciem lub zaangażowaniem finansowym, jednak nie udało się sfinalizować żadnej z transakcji. Jak wyjaśnił Hernández, terminy niezbędne do zawarcia porozumienia oraz pogarszająca się płynność finansowa zmusiły spółkę do wstrzymania lotów.

Hiszpański czarter zapowiedział jednocześnie niezwłoczne złożenie wniosku o dobrowolne postępowanie upadłościowe. Nie oznacza to jednak całkowitego porzucenia planów uratowania przedsiębiorstwa lotniczego. Zarząd deklaruje, że nadal prowadzi rozmowy z potencjalnymi inwestorami i nie wyklucza otrzymania kolejnych ofert.

Przewoźnik z siedzibą na Majorce rozpoczął działalność w 2010 roku. Specjalizował się w obsłudze europejskich biur podróży, realizując przede wszystkim loty wakacyjne i pielgrzymkowe. Ważnym rynkiem działalności były Włochy, gdzie linie obsługiwały między innymi połączenia z Mediolanu i Bergamo. AlbaStar rozwijał również działalność w formule ACMI, udostępniając samoloty wraz z załogami innym przewoźnikom.

Flota przedsiębiorstwa składała się z pięciu boeingów 737-800, każdy przystosowany do przewozu 189 pasażerów. Spółka zatrudniała około 200 osób. Jej głównym akcjonariuszem był fundusz inwestycyjny Sherpa Capital, który zaangażował się w ratowanie przewoźnika już w 2022 roku. Wówczas hiszpańskie linie lotnicze AlbaStar otrzymały również finansowanie pozwalające uniknąć postępowania upadłościowego. 

AirExplore kończy działalność po 16 latach

Jeszcze bardziej jednoznaczny komunikat wystosowały słowackie linie lotnicze AirExplore. Przewoźnik poinformował, że 10 listopada 2026 roku zakończył wykonywanie wszystkich operacji lotniczych. Spółka złożyła również wniosek o zwrot certyfikatu przewoźnika lotniczego (AOC), który jest niezbędny do prowadzenia działalności komercyjnej. W krótkim oświadczeniu zarząd podziękował pracownikom, klientom i partnerom biznesowym za współpracę w trakcie wieloletniej działalności. Nie przedstawiono natomiast szczegółowego uzasadnienia decyzji o zakończeniu operacji. 

AirExplore powstał w 2008 roku, a operacje rozpoczął w 2010 roku. Przewoźnik z siedzibą w Bratysławie specjalizował się w usługach ACMI (ang. Aircraft, Crew, Maintenance, Insurance), polegających na udostępnianiu innym liniom lotniczym samolotów wraz z załogami, obsługą techniczną i ubezpieczeniem. Realizował również loty czarterowe. Przez lata słowackie linie współpracowały z europejskimi i pozaeuropejskimi przewoźnikami, zapewniając dodatkową pojemność w okresach zwiększonego zapotrzebowania na transport lotniczy. Jej samoloty wykorzystywano między innymi do obsługi sezonowych szczytów przewozowych oraz uzupełniania braków we flotach innych operatorów.

Ważnym momentem w historii przedsiębiorstwa było przejęcie go w czerwcu 2023 roku przez irlandzką grupę Avia Solutions, jednego z największych na świecie dostawców usług ACMI. AirExplore wszedł wówczas w skład międzynarodowej struktury skupiającej między innymi przewoźników czarterowych i operatorów wynajmujących samoloty innym liniom. W lutym 2026 roku Grupa Avia Solutions zapowiadała dalszą konsolidację działalności operacyjnej. AirExplore i należący do grupy KlasJet miały zostać objęte wspólnym zarządzaniem. Zmiany były elementem upraszczania struktury organizacyjnej koncernu i ograniczania liczby posiadanych certyfikatów operatora lotniczego.

Problemy finansowe słowackiej spółki były widoczne również w jej wynikach. W 2025 roku linie lotnicze AirExplore odnotowały stratę netto w wysokości 22,4 mln euro, wobec 12 mln euro rok wcześniej. Przewoźnik ograniczał wówczas flotę, zwracając część leasingowanych boeingów 737-800 przed terminem zakończenia umów dzierżawczych. Problemy dotyczyły również działalności cargo, która nie przynosiła oczekiwanych rezultatów z powodu niskich stawek za przewozy i wysokich kosztów kerozyny.

Kolejne problemy europejskiego rynku ACMI i czarterów

Zawieszenie działalności AlbaStar i AirExplore pokazuje, że trudności nie omijają również wyspecjalizowanych przewoźników, którzy nie konkurują bezpośrednio z największymi liniami regularnymi. Rynek ACMI pozostaje pod presją rosnących kosztów operacyjnych, wydatków na obsługę techniczną, wynagrodzeń oraz coraz silniejszej konkurencji ze strony dużych grup lotniczych. Europejski rynek musi się zmierzyć ze zniknięciem dwóch kolejnych operatorów, którzy przez lata zapewniali biurom podróży i liniom lotniczym dodatkową pojemność przewozową. Nie wiadomo jeszcze, jaki będzie dalszy los samolotów i pracowników obu przedsiębiorstw.