Obsługa płatności kosztuje linie lotnicze miliardy dolarów

Według analizy IATA globalni przewoźnicy obsłużyli w 2025 roku transakcje o łącznej wartości 1,05 bln dolarów. Koszty związane z ich realizacją wyniosły 24,5 mld dolarów, co oznacza wzrost o 10,4 proc. w porównaniu z 2023 rokiem. W tym samym okresie wartość sprzedaży biletów i usług lotniczych zwiększyła się jednak zaledwie o 7,7 proc., z 977 mld do 1,05 bln dolarów.

Dysproporcja pomiędzy tempem wzrostu sprzedaży i kosztów transakcyjnych stanowi coraz większe wyzwanie dla przewoźników, którzy funkcjonują w warunkach niskich marż i wysokich nakładów kapitałowych. IATA zwraca uwagę, że przeciętny koszt obsługi płatności wyniósł w 2025 roku około pięć dolarów na pasażera. Dla porównania zrzeszenie prognozuje, że w 2026 roku globalna branża lotnicza osiągnie zysk netto na poziomie zaledwie 4,50 dolara na pasażera.

– Branża lotnicza jest niezwykle konkurencyjna, kapitałochłonna i charakteryzuje się wyjątkowo niskimi marżami. W takich warunkach każda kategoria kosztów wymaga szczegółowej analizy. Fakt, że wydatki związane z obsługą płatności rosną szybciej niż przychody branży, jest nie do utrzymania w dłuższej perspektywie i pomimo znaczącego postępu technologicznego wskazuje na pilną potrzebę poprawy efektywności kosztowej – wyznała Sandrine Le Borgne, pełniąca obowiązki dyrektor generalnej i dyrektor finansowej IATA.

Prowizje kartowe największym obciążeniem

Zdecydowana większość kosztów ponoszonych przez linie lotnicze wiąże się bezpośrednio z prowizjami i opłatami za realizację transakcji. W 2025 roku pochłonęły one 20,7 mld dolarów, czyli 84,5 proc. wszystkich wydatków związanych z obsługą płatności.

Kolejne 2,9 mld dolarów (11,8 proc.) stanowiły koszty operacyjne. Obejmują one między innymi utrzymanie systemów płatniczych, obsługę administracyjną, wynagrodzenia pracowników, koszty zgodności z regulacjami oraz obciążenia wynikające z opóźnionego przepływu środków finansowych. Pozostałe 900 mln dolarów (3,7 proc.) przewoźnicy stracili w wyniku oszustw finansowych oraz nieściągniętych należności za sprzedane usługi.

Najdroższym sposobem regulowania należności pozostają płatności kartami. Średnia prowizja związana z ich obsługą wyniosła 2,53 proc., podczas gdy szacowana średnia dla wszystkich metod płatniczych osiągnęła 1,97 proc. Najtańsze dostępne rozwiązania charakteryzowały się natomiast kosztami na poziomie zaledwie 0,01 proc.

W przypadku przewoźników, którzy każdego roku realizują miliony transakcji, nawet niewielkie różnice w wysokości prowizji przekładają się na znaczące kwoty. Problem dotyczy zarówno sprzedaży biletów, jak i usług dodatkowych, takich jak wybór miejsc, dodatkowy bagaż czy pierwszeństwo wejścia na pokład.

IATA chce ograniczyć koszty płatności

Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych wskazuje na potrzebę szerszego wykorzystania alternatywnych metod regulowania należności. Z badania IATA Global Passenger Survey wynika, że 29 proc. podróżnych preferuje korzystanie z portfeli cyfrowych, a kolejne 8 proc. wybiera lokalne systemy płatności natychmiastowych.

Jednym z rozwiązań rozwijanych przez zrzeszenie jest IATA Pay, umożliwiające pasażerom zakup biletów z wykorzystaniem lokalnych systemów płatności. Usługa została wdrożona w 34 krajach i obsługuje 38 różnych systemów płatniczych. Drugim narzędziem jest IATA Financial Gateway (IFG), platforma pozwalająca liniom lotniczym i innym podmiotom branży turystycznej zarządzać płatnościami realizowanymi w ponad 170 krajach, z wykorzystaniem przeszło 300 metod płatniczych.

IATA pracuje również nad zwiększeniem przejrzystości kosztów związanych z kartami wykorzystywanymi przez agentów turystycznych. Rozwiązanie „Transparency in Payments” pozwala przewoźnikom określać własną politykę płatniczą w ramach systemu rozliczeniowego „Billing and Settlement Plan”. Ma to ułatwić podejmowanie decyzji dotyczących akceptowania poszczególnych instrumentów płatniczych i wyboru tańszych alternatyw, takich jak IATA EASY PAY.

Osobnym obszarem zmian są płatności w segmencie podróży służbowych. Zrzeszenie pracuje nad nowym modelem rozliczeń pomiędzy liniami lotniczymi i klientami korporacyjnymi, który ma uprościć uzgadnianie transakcji, poprawić przepływ informacji i zwiększyć efektywność finansową.

Nieudane płatności oznaczają utracone przychody

Ograniczenie kosztów prowizji nie jest jedynym argumentem przemawiającym za zmianami w systemach płatniczych. Według analiz IATA około jedna na pięć prób zakupu usług dodatkowych nie kończy się powodzeniem, ponieważ pierwsza próba płatności zostaje odrzucona, a pasażer nie otrzymuje możliwości skorzystania z alternatywnej metody uregulowania należności. Przewoźnicy tracą więc nie tylko pieniądze na prowizjach, ale również potencjalne przychody ze sprzedaży dodatkowych produktów. Wprowadzenie większej liczby metod płatności może zatem jednocześnie ograniczyć koszty operacyjne i zwiększyć przychody z działalności pozabiletowej.

Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych opracowało również zestaw wytycznych pomagających przewoźnikom oceniać dostępne rozwiązania płatnicze pod kątem ich efektywności finansowej, potrzeb operacyjnych i doświadczeń pasażerów. Dla branży lotniczej, w której rentowność pozostaje wyjątkowo wrażliwa na wzrost nawet pozornie niewielkich kosztów jednostkowych, optymalizacja obsługi płatności staje się jednym z istotnych obszarów poszukiwania oszczędności.