Dżedda. Od „kurnika” do światowej klasy terminala

Dżedda jest główną bramą lotniczą do Mekki (święte miejsce dla Islamu), od dekad pełniąc kluczową rolę w obsłudze ruchu pielgrzymkowego. Jednocześnie, wraz z dynamicznym rozwojem gospodarczym Arabii Saudyjskiej i realizacją strategii „Wizja 2030”, lotnisko coraz wyraźniej zaznacza swoją pozycję w segmencie ruchu międzynarodowego, tranzytowego oraz cargo. Port lotniczy nad Morzem Czerwonym jest głównym hubem dla Saudi Arabian Airlines (Saudia), które zwiększają wolumen przewozów, zwłaszcza w segmencie pasażersko-międzynarodowym.

Stara infrastruktura

Oddanie do użytku nowego Terminala 1. na saudyjskim lotnisku w Dżeddzie oznaczało definitywne zakończenie epoki starej infrastruktury terminalowej, w tym przede wszystkim eksploatowanego od początku lat 80. Terminalu Południowego. Zmiana nie miała charakteru modernizacji, lecz była pełną wymianą infrastruktury, dostosowaną do współczesnych standardów rynku lotniczego (hubowej infrastruktury) oraz długofalowych planów rozwoju lotnictwa i turystyki w Królestwie Arabii Saudyjskiej.

Stary, główny terminal pasażerski powstał w 1981 r., w okresie znacznie mniejszego natężenia ruchu lotniczego. Przez dekady obsługiwał zarówno połączenia krajowe, jak i międzynarodowe, w tym znaczną część ruchu pielgrzymkowego. Wraz z dynamicznym wzrostem liczby pasażerów jego ograniczenia stały się jednak coraz bardziej widoczne. Dżeddyjskie lotnisko cechowała rozproszona struktura, niewystarczająca liczba stanowisk odprawy, ograniczona przepustowość kontroli bezpieczeństwa oraz brak zaawansowanych systemów automatyzacji. Infrastruktura nie była również przystosowana do obsługi rosnącej liczby samolotów szerokokadłubowych ani do masowych fal ruchu występujących w sezonach hadżdżu i umry.


Światowej klasy inwestycja

Nowy Terminal 1., oddawany do użytku etapami od 2018 do 2019 roku, przejął funkcje starszych obiektów i stał się głównym terminalem portu lotniczego w Dżeddzie. Jego uruchomienie umożliwiło centralizację operacji lotniczych oraz znaczący wzrost przepustowości portu, w tym dla lotów międzynarodowych flagowca saudyjskiego. Terminal zaprojektowano jako obiekt wielofunkcyjny, obsługujący zarówno ruch krajowy, jak i międzynarodowy. Duża liczba gate’ów, w tym wyposażonych w rękawy pasażerskie, oraz rozbudowana płyta postojowa pozwalają na sprawną obsługę samolotów dalekiego zasięgu. Układ funkcjonalny obiektu poprawił płynność przepływu pasażerów i ograniczył wąskie gardła znane ze starego terminala.


Jedną z kluczowych różnic pomiędzy starą a nową infrastrukturą jest poziom automatyzacji. Terminal 1. wyposażono w nowoczesne systemy odprawy pasażerów, zautomatyzowaną obsługę bagażu oraz biometryczne bramki paszportowe (brak stemplowania paszportów, inaczej niż np. w Rijadzie). Rozwiązania te skróciły czas odprawy i zwiększyły efektywność operacyjną, co ma szczególne znaczenie w okresach szczytowych. Zmianie uległ również standard obsługi pasażerów. Nowy terminal oferuje znacznie większą powierzchnię stref komercyjnych, nowoczesne saloniki biznesowe, czytelne oznakowanie oraz udogodnienia dla osób o ograniczonej mobilności. W porównaniu ze starym terminalem jest to wyraźny skok jakościowy, zbliżający Dżeddę do standardów największych (najlepszych) portów lotniczych regionu, takich jak Abu Zabi i Doha.


Znaczenie strategiczne zmiany

Realizacja inwestycji miała (i ma) kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju dżeddyjskiego portu lotniczego, zwłaszcza jeśli pod uwagę weźmie się fakt, że w Rijadzie – w stolicy Królestwa Arabii Saudyjskiej budowane jest nowe lotnisko-baza Riyadh Air – ma nie być w przyszłości drugim hubem dla obecnie flagowych linii lotniczych. Nowa infrastruktura nie tylko rozwiązała problemy przepustowości, lecz także stworzyła podstawy do rozwoju ruchu tranzytowego, cargo oraz połączeń dalekodystansowych. Transformacja terminalowa w Dżeddzie wpisała się w realizację wizji, której celem uniezależnienie saudyjskiej gospodarki od eksportu ropy naftowej. A w praktyce oznaczała odejście od modelu lotniska opartego głównie na ruchu pielgrzymkowym na rzecz nowoczesnego, wielofunkcyjnego portu lotniczego.