Baku obwinia Moskwę o katastrofę E190. Apel IATA

Wąskokadłubowy samolot obsługiwał rejs 8243 Azerbaijan Airlines z Baku do Groznego w Rosji. Według pierwszych doniesień mediów embraer został przekierowany z powodu mgły najpierw na lotnisko w Machaczkale a potem do portu Aktau a Kazachstanie, do którego jednak nie udało się mu dolecieć. Wykluczone została także zderzenie się ze stadem ptaków, a powodem katastrofy jest ostrzelanie samolotu przez rosyjskie wojsko, które odpierało atak ukraińskich dronów za pomocą rakiet ziemia-powietrze.

Odłamki rakiety trafiły w poszycie kadłuba samolotu, co w znacznym stopniu utrudniło pilotom nawigowanie. Dodatkowo, Rosjanie zabronili lądowania w jednym z najbliższych rosyjskich portów, nakazując załodze kontynuację rejsu przez Morze Kaspijskie do Kazachstanu i zagłuszając sygnał GPS. Azerskie władze wskazują, że tragiczne zdarzenie jest wynikiem „fizycznej i technicznej ingerencji zewnętrznej”, której efektem jest śmierć 38 osób. Niezależne śledztwo, bez udziału Międzynarodowego Komitetu Lotniczego, już się rozpoczęło.

– Po pierwsze Rosja musi przeprosić Azerbejdżan. Po drugie, musi przyznać się do winy. Po trzecie, musi ukarać winowajców, pociągnąć ich do odpowiedzialności karnej i wypłacić odszkodowanie państwu azerbejdżańskiemu, a także poszkodowanym pasażerom i członkom załogi. Takie są nasze warunki. Pierwszy warunek został spełniony i mam nadzieję, że pozostałe warunki również zostaną spełnione – powiedział Ilham Alijew, prezydent Azerbejdżanu.

W sprawę zaangażowało się również Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA), które wezwało do przeprowadzenia dokładnego, bezstronnego i przejrzystego śledztwa w sprawie tragicznej katastrofy lotu 8243. Dochodzenie musi być prowadzone zgodnie z postanowieniami załącznika 13. Konwencji chicagowskiej, który wymaga publikacji raportu tymczasowego w ciągu 30 dni od wypadku.

– Cywilny statek powietrzny nigdy nie może być zamierzonym lub przypadkowym celem operacji wojskowych. Ze względu na duże prawdopodobieństwo, że lot 8243 Azerbaijan Airlines mógł paść ofiarą operacji wojskowych, jak wskazało kilka rządów, w tym Rosja i Azerbejdżan, nakładamy najwyższy priorytet na przeprowadzenie dokładnego, przejrzystego i bezstronnego dochodzenia – wyznał Willie Walsh, dyrektor generalny IATA, zaznaczając, że sprawcy muszą zostać pociągnięci do odpowiedzialności i postawieni przed sądem.

Państwa-członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych mają wyraźne obowiązki zapewnienia bezpieczeństwa lotnictwa i jego infrastruktury krytycznej nawet w czasie konfliktu. Art. 48 Protokołu do Konwencji genewskich stanowi, że bojownicy biorący udział w konflikcie nie mogą obierać za cel obiektów cywilnych. Z kolei Konwencja chicagowską wyraźnie zobowiązuje państwa do ochrony cywilnych statków powietrznych i pasażerów w locie, powstrzymywania się od użycia siły przeciwko cywilnym statkom powietrznym, oraz w konsekwencji koordynowanie i informowanie o wszelkich działaniach potencjalnie niebezpiecznych dla lotnictwa cywilnego.

Azerbaijan Airlines tymczasowo zawiesiły loty do ośmiu miast w Federacji Rosyjskiej. Azerski przewoźnik nie wykonuje obecnie operacji z Baku do Groznego, Mineralnych Wód, Machaczkały, Niżnego Nowogrodu, Samary, Saratowa, Ufy i Wołgogradu. Narodowy przewoźnik Azerbejdżanu nadal realizuje rejsy pasażerskie do Astrachania, Jekaterynburga, Kazania, Moskwy, Nowosybirska i Sankt Petersburga.