Ameryka Południowa bliżej wspólnego rynku lotniczego

Ministrowie odpowiedzialni za lotnictwo cywilne czterech państw podpisali 14 lipca memorandum ustanawiające ramy współpracy na rzecz liberalizacji południowoamerykańskiego rynku lotniczego. Inicjatywa otrzymała nazwę ALAS (ang. Air Liberalization Agreement for South America) i – jak podkreślają jej sygnatariusze – pozostaje otwarta dla kolejnych państw regionu. Chęć przystąpienia do projektu zadeklarował już Urugwaj.

Kierunek: europejski model

Porozumienie nie tworzy jeszcze wspólnego rynku, ale wyznacza plan jego budowy. W najbliższych miesiącach uczestnicy mają pracować nad stopniowym znoszeniem barier administracyjnych, harmonizacją regulacji oraz rozszerzaniem swobody działalności przewoźników lotniczych. Długofalowym celem jest stworzenie systemu zbliżonego do funkcjonującego w Unii Europejskiej, gdzie linie lotnicze mogą swobodnie wykonywać przewozy pomiędzy państwami członkowskimi oraz rozwijać siatkę połączeń bez ograniczeń wynikających z tradycyjnych umów bilateralnych.

Podpisane memorandum przewiduje powołanie wspólnej grupy roboczej złożonej z przedstawicieli administracji lotniczych wszystkich państw. W ciągu najbliższych dwunastu miesięcy eksperci mają przygotować propozycje zmian dotyczących m.in. certyfikacji, uznawania licencji personelu, praw pasażerów, ochrony środowiska, infrastruktury lotniskowej oraz zarządzania ruchem lotniczym. Inicjatywa ma poprawić połączenia lotnicze w całym regionie oraz stworzyć warunki do dalszego rozwoju konkurencji.

Choć memorandum ma przede wszystkim charakter politycznej deklaracji, pierwsze praktyczne działania zostały już podjęte. Brazylia podpisała z Argentyną i Paragwajem nowe porozumienia rozszerzające obowiązujące umowy lotnicze o prawa siódmej wolności powietrznej dla przewozów pasażerskich, cargo oraz operacji mieszanych. Takie rozwiązanie pozwala przewoźnikom wykonywać loty pomiędzy państwami trzecimi bez konieczności rozpoczynania lub kończenia operacji w kraju rejestracji.

Docelowo sygnatariusze chcą wdrożyć wszystkie dziewięć wolności powietrza określonych przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Byłby to jeden z najbardziej ambitnych projektów liberalizacji rynku lotniczego poza Starym Kontynentem.

Rynek wart ponad 118 mln foteli

Znaczenie projektu dobrze pokazują dane rynkowe. Argentyna, Brazylia, Chile i Paragwaj odpowiadają obecnie za około 64 proc. wszystkich miejsc oferowanych na trasach wewnątrz Ameryki Południowej oraz z regionu. Łączna liczba foteli dostępnych w sezonie letnim 2026 na półkuli północnej przekracza 118 mln. Największym rynkiem pozostaje Brazylia. Najwięcej miejsc oferowanych jest na trasach do Argentyny (około 3,7 mln), Chile (2,2 mln) oraz pomiędzy Argentyną i Chile (1,6 mln).

Międzynarodowe przewozy pomiędzy sygnatariuszami są obecnie zdominowane przez kilka grup lotniczych. Liderem pozostaje LATAM z udziałem wynoszącym około 39 proc. rynku. Kolejne miejsca zajmują JetSMART, GOL, Aerolíneas Argentinas oraz SKY Airline. Pięciu największych przewoźników odpowiada łącznie za około 85 proc. podaży miejsc. Największym beneficjentem zmian mogą okazać się grupy lotnicze już dysponujące rozbudowaną siatką połączeń w regionie.

Lider rynku – Grupa LATAM Airlines – posiada spółki zależne w kilku państwach Ameryki Południowej, dlatego dalsza liberalizacja mogłaby ułatwić optymalizację siatki połączeń i lepsze wykorzystanie floty. Na większej swobodzie operacyjnej mogą również skorzystać GOL, JetSMART oraz SKY Airline. Zwłaszcza dla JetSMART, która konsekwentnie rozwija model ultraniskokosztowy w regionie, łatwiejszy dostęp do nowych tras oznaczałby możliwość szybszej ekspansji. Zwiększona konkurencja mogłaby również przełożyć się na niższe ceny biletów i rozwój połączeń pomiędzy miastami, które dziś nie posiadają bezpośrednich rejsów.