Albania bez nowego lotniska na lato

Nowe lotnisko, położone około 10 kilometrów na północ od Wlory, od kilku lat jest jednym z najważniejszych projektów infrastrukturalnych Albanii. Inwestycja miała przejąć znaczną część ruchu turystycznego kierowanego obecnie przez lotnisko w Tiranie, zwłaszcza do szybko rozwijających się kurortów południowego wybrzeża. Jeszcze w 2025 r. operator portu informował o postępach procesu certyfikacji, a przewoźnicy rozpoczęli sprzedaż połączeń na lato 2026. Wśród pierwszych użytkowników miały znaleźć się Chair Airlines, które planowały uruchomienie rejsów z Zurychu, oraz Sunclass Airlines, które zamierzały uruchomić loty z: Kopenhagi, Oslo i Sztokholmu.

Brak certyfikacji i opóźnienia budowlane

Najważniejszą przyczyną nieotwarcia lotniska okazało się niedokończenie procesu certyfikacyjnego. Choć port otrzymał kod IATA „VLO”, przeprowadzono również lot certyfikacyjny, to infrastruktura nie została dopuszczona do regularnych operacji komercyjnych. Według lokalnych mediów oraz branżowych źródeł zabrakło wymaganych zezwoleń operacyjnych, a część prac budowlanych i przygotowawczych nie została ukończona przed rozpoczęciem sezonu letniego.

Problemy z harmonogramem nie są nowością. Termin uruchomienia lotniska był już kilkukrotnie przesuwany – początkowo port miał zostać otwarty pod koniec 2024 r., następnie w sezonie letnim 2025 r., a później w połowie 2026 r. Każdy z tych terminów okazał się nierealny. Dodatkowo albański minister infrastruktury przyznał, że realizację projektu komplikują spory między udziałowcami konsorcjum odpowiedzialnego za budowę oraz trwające postępowania sądowe. Według władz wpłynęło to na tempo prac i finalizację procesu przygotowania lotniska do eksploatacji.

Dodatkowym źródłem problemów pozostaje sytuacja właścicielska spółki odpowiedzialnej za inwestycję. Dwaj główni udziałowcy konsorcjum budującego lotnisko od wielu miesięcy pozostają w sporze prawnym, który znacząco utrudnia podejmowanie kluczowych decyzji związanych z finalizacją projektu. Według informacji albańskich mediów operator portu zwrócił się do władz o wydłużenie terminu zakończenia procesu przygotowawczego i certyfikacyjnego do września 2026 r. Oznaczałoby to, że nawet uruchomienie lotniska jesienią nie jest obecnie gwarantowane, a rozpoczęcie regularnych operacji może zostać przesunięte na późniejszy termin.

Konflikt dotyczy przede wszystkim udziałowców i wykonawców związanych z firmami Mabco oraz 2A Group. W ostatnich miesiącach doszło do rozwiązania części umów wykonawczych, wzajemnych oskarżeń o opóźnienia oraz sporów dotyczących odpowiedzialności za realizację kolejnych etapów inwestycji. Według albańskich mediów napięcia między partnerami projektu wpłynęły bezpośrednio na tempo prac budowlanych oraz przygotowania do procesu certyfikacyjnego.

W odpowiedzi na pogłębiający się konflikt albański rząd zdecydował się na bezpośrednią interwencję. Ministerstwo Infrastruktury wyznaczyło stronom 30-dniowy termin na rozwiązanie sporu i przywrócenie normalnej realizacji projektu. Jednocześnie władze zapowiedziały wykorzystanie instrumentów przewidzianych w umowie koncesyjnej wobec podmiotów odpowiedzialnych za opóźnienia. Rząd rozpoczął również naliczanie kar finansowych za niedotrzymanie harmonogramu inwestycji, podkreślając, że wewnętrzne konflikty biznesowe nie mogą blokować projektu uznawanego za strategiczny dla rozwoju albańskiej turystyki.

Czartery pozostają w Tiranie

Opóźnienie otwarcia szczególnie mocno uderza w sektor turystyczny. Touroperatorzy z krajów skandynawskich oraz lokalni partnerzy od miesięcy przygotowywali ofertę opartą na bezpośrednich przylotach do Wlory. Po przesunięciu otwarcia część kontraktów została anulowana, a ruch turystyczny będzie nadal obsługiwany przez lotnisko w Tiranie. Dla albańskiej branży turystycznej oznacza to utrzymanie dotychczasowego modelu, w którym większość zagranicznych turystów ląduje w Tiranie i następnie pokonuje nawet kilka godzin drogą lądową do kurortów Riwiery Albańskiej. Właśnie skrócenie tego czasu podróży było jednym z głównych argumentów przemawiających za budową lotniska we Wlorze.

Projekt od początku budził sprzeciw organizacji ekologicznych. Lotnisko powstaje w bezpośrednim sąsiedztwie chronionego obszaru Vjosa-Narta, jednego z najważniejszych terenów podmokłych w regionie Adriatyku i kluczowego miejsca odpoczynku ptaków migrujących między Europą a Afryką. Międzynarodowe organizacje przyrodnicze, Konwencja Berneńska, a także instytucje unijne wielokrotnie krytykowały inwestycję i apelowały o jej wstrzymanie do czasu przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko. W ostatnich miesiącach temat powrócił również w kontekście planowanych inwestycji turystycznych na albańskim wybrzeżu. Krytycy wskazują, że zarówno lotnisko, jak i nowe projekty hotelowe mogą zwiększyć presję na wyjątkowo cenny ekosystem laguny Narta.

Otwarcie najwcześniej po sezonie

Choć infrastruktura lotniskowa jest w dużej mierze gotowa, a pas startowy o długości 3,2 kilometra został ukończony, komercyjne loty nie rozpoczną się w sezonie letnim 2026. Obecnie nie podano nowej, wiążącej daty inauguracji. Wszystko wskazuje na to, że Albania będzie musiała poczekać co najmniej do zakończenia procesu certyfikacyjnego, rozwiązania sporów właścicielskich oraz zakończenia problemów formalnych, zanim Wlora stanie się trzecim działającym międzynarodowym portem lotniczym kraju.

Dla lotniska w Tiranie oznacza to utrzymanie dominującej pozycji w obsłudze ruchu turystycznego, a dla przewoźników i organizatorów wyjazdów – konieczność kolejnego przełożenia planów związanych z bezpośrednimi lotami na Albańską Riwierę. Coraz więcej wskazuje na to, że realny termin rozpoczęcia regularnych operacji może zostać przesunięty dopiero na przełom 2026 i 2027 roku.