Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej uczestniczy w konsultacjach projektu nowych wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących pomocy państwa w sektorze transportu lotniczego. W stanowisku przyjętym 9 czerwca 2026 roku Zarząd ZWRP apeluje o takie ukształtowanie przyszłych regulacji, aby uwzględniały szczególną rolę regionalnych portów lotniczych w zapewnianiu dostępności transportowej, spójności terytorialnej oraz rozwoju społeczno-gospodarczego regionów.
Związek Województw RP skierował do Komisji Europejskiej postulaty dotyczące pomocy publicznej dla lotnisk regionalnych. Organizacja bierze udział w konsultacjach publicznych
projektu nowych wytycznych Komisji Europejskiej w sprawie pomocy państwa w sektorze transportu lotniczego. Projektowane regulacje mają zastąpić obowiązujące wytyczne z 2014 roku dotyczące pomocy państwa na rzecz portów lotniczych i przedsiębiorstw lotniczych.
W przyjętym stanowisku Zarząd ZWRP popiera utrzymanie możliwości udzielania zarówno pomocy operacyjnej, jak i inwestycyjnej dla portów lotniczych. W ocenie samorządów województw mechanizmy wsparcia publicznego są nadal niezbędne dla zapewnienia ciągłości funkcjonowania regionalnych lotnisk, szczególnie w warunkach rosnących kosztów działalności operacyjnej, konieczności realizacji celów związanych z dekarbonizacją transportu oraz skutków kryzysów ostatnich lat, w tym pandemii COVID-19 i kryzysu energetycznego.
ZWRP pozytywnie ocenia utrzymanie możliwości udzielania pomocy operacyjnej portom obsługującym mniej niż 1 mln pasażerów rocznie. Jednocześnie organizacja postuluje, aby pomoc ta mogła być udzielana w sposób trwały również po zakończeniu okresu przejściowego wskazanego w projekcie wytycznych. Jak wskazano w stanowisku, wiele małych lotnisk regionalnych nie jest w stanie samodzielnie pokrywać kosztów bieżącej działalności, a ich dalsze funkcjonowanie pozostaje uzależnione od dostępności wsparcia publicznego.
Zarząd ZWRP negatywnie ocenia natomiast proponowane wyeliminowanie możliwości udzielania pomocy operacyjnej portom obsługującym od 1 do 3 mln pasażerów rocznie. Zdaniem organizacji może to stworzyć poważne ryzyko dla lotnisk, które wciąż nie odbudowały się po ostatnich kryzysach, a jednocześnie zostaną pozbawione możliwości korzystania z pomocy operacyjnej. Związek zwraca również uwagę na brak odpowiednich przepisów przejściowych, które zapewniłyby ciągłość obowiązywania istniejących programów wsparcia po 3 kwietnia 2027 roku.
– Przyszłe ramy pomocy państwa dla sektora lotniczego powinny w sposób zrównoważony uwzględniać zarówno cele związane z ochroną konkurencji oraz transformacją klimatyczną, jak i szczególną rolę regionalnych portów lotniczych w zapewnianiu spójności terytorialnej, dostępności transportowej oraz rozwoju społeczno-gospodarczego regionów. Przyjmowane rozwiązania regulacyjne nie powinny prowadzić do nadmiernego ograniczenia możliwości dalszego funkcjonowania i modernizacji regionalnej infrastruktury lotniczej – podkreśla Olgierd Geblewicz, Prezes Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej.
Szczególne zastrzeżenia ZWRP budzi także ryzyko powstania tzw. „efektu klifu”. Projekt nowych wytycznych przewiduje bowiem możliwość udzielania pomocy inwestycyjnej portom obsługującym od 1 do 3 mln pasażerów rocznie, jednocześnie całkowicie odcinając je od pomocy operacyjnej. W praktyce może to oznaczać, że lotniska zachowają dostęp do środków na inwestycje, ale zostaną pozbawione wsparcia niezbędnego do utrzymania bieżącej działalności oraz obsługi nowej infrastruktury.
Związek Województw RP stanowczo sprzeciwia się również całkowitej likwidacji mechanizmu pomocy na uruchamianie nowych tras lotniczych. W ocenie samorządów województw instrument ten ma szczególne znaczenie dla mniej popularnych, peryferyjnych i słabiej skomunikowanych portów regionalnych. Jego usunięcie może zniechęcić przewoźników do otwierania nowych połączeń, a w konsekwencji doprowadzić do ograniczenia dostępności transportowej regionów oraz osłabienia konkurencyjności mniejszych lotnisk.
W stanowisku zwrócono także uwagę na potrzebę ponownego przeanalizowania projektowanych poziomów intensywności pomocy inwestycyjnej. ZWRP wskazuje, że wymóg zapewnienia przez małe porty lotnicze co najmniej 25 proc. wkładu własnego do finansowania inwestycji może okazać się trudny do spełnienia. Z kolei sztywny limit 15 proc. pomocy dla portów obsługujących powyżej 3 mln pasażerów rocznie może być niewystarczający przy realizacji kosztownych i strategicznych projektów infrastrukturalnych.
Samorządy województw apelują również o dostosowanie wymogów środowiskowych i dekarbonizacyjnych do rzeczywistych możliwości organizacyjnych oraz finansowych małych i średnich portów lotniczych. W ocenie ZWRP zbyt rygorystyczne warunki mogą stać się barierą w dostępie do środków publicznych dla lotnisk, które już obecnie z trudem finansują podstawową infrastrukturę.
Zarząd ZWRP postuluje m.in. utrzymanie możliwości trwałej pomocy operacyjnej dla małych lotnisk regionalnych, utrzymanie pomocy operacyjnej dla portów obsługujących od 1 do 3 mln pasażerów rocznie, pozostawienie progu kwalifikowalności pomocy inwestycyjnej na poziomie 5 mln pasażerów rocznie, przywrócenie mechanizmu pomocy na uruchamianie nowych połączeń lotniczych oraz utrzymanie obecnej definicji obszaru ciążenia portu lotniczego, czyli 100 km lub 60 minut czasu dojazdu.
Stanowisko zostało skierowane do Komisji Europejskiej – Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, Ministerstwa Infrastruktury, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Stałego Przedstawicielstwa RP przy Unii Europejskiej oraz Europejskiego Komitetu Regionów.
Zapisz
się do newslettera:
