Umowa lotnicza UE-Katar do zawieszenia?

Umowa o wspólnym obszarze lotniczym, podpisana w 2021 roku, jest obecnie stosowana tymczasowo, mimo że nie została jeszcze ratyfikowana przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej. Umowa „o otwartym niebie” między Unią Europejską a Państwem Katar przyznaje liniom lotniczym, posiadającym certyfikaty jednego z państw-sygnatariuszy, nieograniczone prawo do uruchamiania połączeń między nimi.

Podważanie zaufania publicznego

Wspólne stanowisko zajęły m.in. Europejskie Stowarzyszenie Linii Lotniczych (ENAA), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA) oraz Europejska Federacja Pracowników Transportu (ETF). Organizacje te domagają się natychmiastowego zawieszenia obowiązywania umowy do czasu pełnego wyjaśnienia okoliczności jej negocjowania. Zdaniem sygnatariuszy apelu, dalsze stosowanie porozumienia w obecnym kształcie może podważać zaufanie do instytucji unijnych oraz zasad równej konkurencji na europejskim rynku lotniczym.

Bezpośrednim impulsem do wystosowania apelu jest dymisja byłego dyrektora generalnego ds. transportu w Komisji Europejskiej, odpowiedzialnego za negocjacje umów lotniczych z państwami trzecimi, która miała miejsce 29 stycznia tego roku. Urzędnikowi zarzucono przyjmowanie nieodpłatnych lotów i świadczeń hotelowych od strony katarskiej w czasie trwania rozmów. Sprawa wywołała ponowną debatę na temat standardów etycznych w unijnych negocjacjach międzynarodowych oraz nadzoru nad kluczowymi porozumieniami sektorowymi.

Organizacje branżowe podkreślają, że umowa z Katarem może prowadzić do zaburzenia konkurencji na unijnym rynku lotniczym. Ich zdaniem europejscy przewoźnicy funkcjonują w odmiennych warunkach regulacyjnych i kosztowych niż linie lotnicze z Zatoki Perskiej vel Arabskiej (zwłaszcza Qatar Airways), co w połączeniu z liberalizacją dostępu do rynku może prowadzić do nierównych warunków rywalizacji. Związki zawodowe zwracają również uwagę na potencjalne konsekwencje dla zatrudnienia i standardów pracy w europejskim lotnictwie.

Proces ratyfikacyjny

Komisja Europejska dotychczas broniła legalności i transparentności procesu negocjacyjnego, podkreślając, że umowa z Katarem ma na celu poprawę łączności lotniczej, zwiększenie wyboru dla pasażerów oraz wzmocnienie pozycji Unii Europejskiej jako globalnego partnera lotniczego. Jednocześnie Komisja Europejska nie odniosła się szczegółowo do postulatu zawieszenia tymczasowego stosowania umowy, podkreślając, że formalnie pozostaje ona w mocy do czasu zakończenia procesu ratyfikacyjnego.

Wezwania do zawieszenia porozumienia stawiają pod znakiem zapytania dalszy los jednej z kluczowych umów lotniczych Unii Europejskiej z państwem trzecim. Decyzja w tej sprawie będzie miała znaczenie nie tylko dla relacji z Katarem, ale również dla przyszłych negocjacji Unii Europejskiej z innymi krajami spoza wspólnoty europejskiej. Na razie nie wiadomo, czy Komisja Europejska zdecyduje się na formalny przegląd umowy lub jej czasowe wstrzymanie.