RPO przygląda się listom „pasażerów nieakceptowanych” w LOT. Pyta ULC i UODO o podstawy prawne

Sprawa została podjęta po publikacjach medialnych dotyczących funkcjonowania w PLL LOT list obejmujących osoby, które z powodu niewłaściwego zachowania podczas lotów mogą zostać wykluczone z możliwości korzystania z usług przewoźnika. Jak wynika z doniesień, podobne rozwiązania stosują również inni przewoźnicy lotniczy. Celem takich działań ma być zwiększenie bezpieczeństwa pasażerów oraz członków załóg.

Odmowa przewozu przewidziana w regulaminie

RPO zwraca uwagę, że „Ogólne warunki przewozu” PLL LOT przewidują możliwość podjęcia wobec pasażera szeregu działań w przypadku naruszenia zasad bezpieczeństwa na pokładzie. Obejmują one m.in. zastosowanie środków przymusu, usunięcie pasażera z samolotu po lądowaniu, a także odmowę dalszego przewozu, również podczas przyszłych podróży.

Takie postanowienia pozostają zasadniczo zgodne z art. 199 ustawy – Prawo lotnicze, który określa sytuacje, w których przewoźnik może odmówić wykonania przewozu. Zdaniem Rzecznika problem pojawia się jednak na etapie praktycznego stosowania tych przepisów.

Według RPO wewnętrzne regulacje przewoźnika nie określają bowiem czasu obowiązywania odmowy przewozu ani obowiązku przekazania pasażerowi szczegółowego uzasadnienia decyzji. Brakuje także procedury umożliwiającej zakwestionowanie takiej decyzji, nawet w ramach postępowania wewnętrznego.

Wątpliwości dotyczą także ochrony danych

Największe zastrzeżenia Rzecznika budzi jednak kwestia tworzenia zbiorczych list osób uznanych za „nieakceptowane”. W ocenie RPO obowiązujące przepisy dopuszczają indywidualną odmowę przewozu w konkretnych przypadkach, lecz nie odnoszą się do prowadzenia odrębnej bazy danych takich pasażerów.

Jak wskazano, przepisy nie określają zakresu gromadzonych danych, celu ich przetwarzania ani zasad funkcjonowania tego rodzaju rejestru. Dodatkowo informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych publikowane przez PLL LOT nie wskazują wprost, że dane klientów mogą być wykorzystywane do tworzenia list osób, którym w przyszłości można odmówić przewozu.

W konsekwencji RPO wskazuje na możliwe wątpliwości dotyczące zgodności takiej praktyki z przepisami RODO, w szczególności z art. 6 ust. 1 rozporządzenia określającego podstawy legalnego przetwarzania danych osobowych.

Pytania do ULC i UODO

Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Krzywoń skierował pisma zarówno do Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jak i Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Do Rzecznika Praw Pasażerów przy ULC zwrócił się z prośbą o ocenę, czy obowiązujące przepisy dotyczące odmowy przewozu z powodów związanych z bezpieczeństwem wymagają doprecyzowania, tak aby ograniczyć ryzyko naruszenia praw pasażerów.

Z kolei UODO LOT został poproszony o zbadanie praktyki przewoźnika, ewentualne wystąpienie do PLL LOT o wyjaśnienia oraz ocenę, czy prowadzenie list „pasażerów nieakceptowanych” może naruszać przepisy RODO.

Sprawa może mieć znaczenie wykraczające poza działalność narodowego przewoźnika. Jak wynika z informacji przywoływanych przez RPO, podobne rozwiązania stosowane są także przez innych przewoźników lotniczych, co może otworzyć szerszą dyskusję na temat granic działań prewencyjnych linii lotniczych oraz ochrony praw pasażerów i ich danych osobowych.

Komentarz zainteresowanych stron

Poprosiliśmy o komentarz w tej sprawie LOT oraz Urząd Lotnictwa Cywilnego. Do momentu publikacji tego artykułu otrzymaliśmy informację tylko z PLL LOT.

- Uprzejmie informujemy, że w przedmiotowym zakresie Polskie Linie Lotnicze LOT działają w oparciu o obowiązujące rozwiązania prawne - poinformowało nas Biuro Prasowe LOT-u.