Dubaj. Taksówki powietrzne stają się faktem

Samoloty elektryczne pionowego startu i lądowania (eVTOL) są dziś jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się segmentów lotnictwa. Choć idea pionowego startu i lądowania jest znana od dekad – od eksperymentów z VTOL w lotnictwie wojskowym, poprzez helikoptery – to dopiero w ostatnich latach eVTOL zyskały realne perspektywy komercyjne. Kluczowym impulsem okazał się rozwój technologii dronów oraz postęp w miniaturyzacji elektroniki, sterowania lotem i napędów elektrycznych.

Nowoczesna mobilność

W latach 2015–2020 nastąpił przełom: eVTOL przestały być wyłącznie koncepcją, a stały się realnym produktem. Rozpoczęły się testy prototypów, a wiele firm, m.in. Joby Aviation, Volocopter, Lilium, Archer czy Vertical Aerospace, zdefiniowało swoje konstrukcje jako przyszłość miejskiej mobilności powietrznej (Urban Air Mobility – UAM). To właśnie wtedy pojawiły się pierwsze wizje „taksówek powietrznych” – z założeniem, że krótkie loty miejskie będą szybsze, cichsze i bardziej ekologiczne niż transport naziemny.

Największą barierą komercjalizacji eVTOL pozostaje certyfikacja. W odróżnieniu od dronów, które są w dużej mierze regulowane jako urządzenia bezzałogowe, eVTOL mają w przyszłości funkcjonować jako statki powietrzne przewożące pasażerów, co wymaga spełnienia standardów bezpieczeństwa zbliżonych do lotnictwa załogowego. Oznaczało to konieczność: zbudowania systemów redundantnych napędów i awaryjnych procedur, potwierdzenia trwałości konstrukcji i systemów w warunkach miejskich, czy uzyskania dopuszczeń od regulatorów (m.in.: Federalna Administracja Lotnictwa i Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego), co w praktyce zajmuje lata.

Proces certyfikacji jest dziś jednym z kluczowych elementów przewagi konkurencyjnej. Firmy, które osiągną go jako pierwsze, zyskają pozycję lidera rynkowego, a także możliwość szybszego wejścia w partnerstwa z operatorami i miastami, a najbardziej realistycznym zastosowaniem eVTOL w najbliższych latach będą krótkie loty „taksówkowe” – np. transfer z lotniska do centrum miasta, połączenia między dzielnicami, czy szybkie przemieszczenia w miastach o dużym natężeniu ruchu. Pionierem wdrażania nowoczesnej technologii miejskiej mobilności będą Zjednoczone Emiraty Arabskie, a konkretnie: Dubaj.


Miasto przyszłości pionierem

Władze Dubaju konsekwentnie realizują strategię transformacji transportu miejskiego. Jednym z filarów tej strategii jest urban air mobility, czyli wykorzystanie elektrycznych samolotów pionowego startu i lądowania do przewozów pasażerskich w obrębie aglomeracji. W praktyce oznacza to budowę systemu powietrznych taksówek, który ma stanowić realne uzupełnienie transportu naziemnego, który jest już bardzo przeciążony, a nie tylko technologiczny pokaz.

Za projekt odpowiada Roads and Transport Authority (RTA), a partnerem technologicznym jest Joby Aviation – producent elektrycznych statków powietrznych pionowego startu i lądowania. System ma opierać się na maszynach z czterema miejscami dla pasażerów oraz pilotem, zasięgiem rzędu 160–200 kilometrów i prędkością maksymalną około 320 km/h. Kluczową cechą eVTOL ma być redukcja hałasu i brak emisji spalin, co w kontekście dubajskiej aglomeracji jest jednym z najważniejszych parametrów.

Podstawą operacji będą m vertiporty – specjalnie przygotowane lądowiska z obsługą pasażerską i logistycznym zapleczem. Pierwszy z nich powstał w sąsiedztwie hubu Emirates-dubajskiego portu lotniczego (DXB). Obiekt ma dwie platformy startu i lądowania oraz strefy pasażerskie i parkingowe, co umożliwi szybkie przejście od lotu do dalszej podróży naziemnej. Kolejne vertiporty zlokalizowane zostały w pobliżu kluczowych dla miasta destynacji, takich jak: Wyspa Palma Dżamira, śródmieście (obok Burdż Chalifa i Dubai Mall) i dzielnica Marina. Według założeń, tylko lotniskowy węzeł ma być w stanie obsłużyć nawet 42 tys. lądowań rocznie, co może przełożyć się na obsługę około 170 tys. pasażerów rocznie. Projekt zakłada, że infrastruktura będzie ściśle zintegrowana z systemem transportu publicznego, w tym z siecią metra i głównymi węzłami drogowymi.

Lotnicza usługa będzie działała na zasadzie krótkich, szybkich połączeń między kluczowymi punktami miasta. Najbardziej atrakcyjnym scenariuszem jest transfer z lotniska do miejsc o wysokim natężeniu ruchu drogowego. Przykładowo, lot z portu lotniczego na sztucznie usypana wyspę w kształcie palmy na trwać ok. 10–12 minut, podczas gdy podróż samochodem może zająć nawet ponad godzinę. Na początek usługa ma mieć charakter premium – ceny będą istotnie wyższe, niż w przypadku „tradycyjnej” taksówki w Dubaju (Hala). W miarę rozwoju floty, infrastruktury i skali operacji koszty będą maleć, a eVTOL będą mogły stać się bardziej dostępne dla szerszego grona użytkowników. Początkowe ceny przejazdów vel przelotów będą kosztować od 300 do 500 dirhamów (w zależności od trasy).

Wyznacznik technologii

Dubaj aspiruje do roli pioniera w komercjalizacji miejskiej mobilności powietrznej, a projekt wpisuje się w szerszy kontekst rozwoju mobilności – od autonomicznych pojazdów drogowych, przez drony cargo, po systemy UAM integrujące różne tryby transportu. Kluczowe będzie jednak utrzymanie tempa certyfikacji, rozwój infrastruktury vertiportów oraz akceptacja społeczna dla nowych form transportu.

Dzięki wsparciu rządu, inwestycjom w infrastrukturę oraz współpracy z firmami technologicznymi, emirat może stać się jednym z pierwszych miejsc na świecie z funkcjonującym systemem powietrznych taksówek w ruchu regularnym. Jeśli projekt wystartuje zgodnie z planem już w tym roku, będzie to ważny etap w komercjalizacji technologii eVTOL i realny test modelu UAM w dużej metropolii. Sukces dubajskiego systemu może wyznaczyć tempo wdrożeń podobnych usług w innych metropoliach świata, gdzie natężenie ruchu ulicznego jest ogromne, w tym w m.in. Londynie, Nowym Jorku i Szanghaju.