Wysokie podatki osłabiają wiedeński hub Austrian Airlines

Wiedeński operator zakończył trzeci kwartał 2026 roku z dobrymi rezultatami operacyjnymi. W okresie wakacyjnym z usług przewoźnika skorzystało niemal 4,9 mln pasażerów, czyli o trzy proc. więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Wzrosły również przychody i wynik operacyjny, jednak dobre rezultaty osiągnięte latem nie wystarczyły, aby zrekompensować trudności ekonomiczne, z którymi austriackie linie lotnicze mierzą się od początku roku.

Annette Mann, dyrektor generalna Austrian Airlines, podkreśliła w kwartalnym sprawozdaniu finansowym, że przewoźnik-członek Grupy Lufthansa potrafi utrzymywać wysoką jakość operacji nawet w wymagającym otoczeniu rynkowym, jednocześnie zwracając uwagę na strukturalne obciążenia austriackiego rynku lotniczego, które – jej zdaniem – pozostawiają niewiele przestrzeni do planowania inwestycji w długim terminie.

Spada rentowność, rosną koszty działalności

W pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 roku Austrian Airlines wypracowały 2,072 mld euro przychodów, co oznacza wzrost o siedem proc. w porównaniu z analogicznym okresem 2025 roku. Jednocześnie skorygowane koszty operacyjne zwiększyły się o osiem proc., do 2,082 mld euro. Skorygowany wynik operacyjny wyniósł 48 mln euro wobec 76 mln euro rok wcześniej. Oznacza to spadek o 37 proc. Jeszcze yraźniej pogorszył się nieskorygowany zysk operacyjny, który zmniejszył się z 74 do 46 mln euro, czyli o 38 proc.

Sytuacja wyglądała znacznie lepiej w samym trzecim kwartale. Przychody wzrosły wówczas o 13 proc., do 851 mln euro, natomiast skorygowany zysk operacyjny poprawił się o 18 proc., osiągając 141 mln euro. Dla porównania w trzecim kwartale 2025 roku było to 119 mln euro. Wyniki pokazują, że Austrian Airlines potrafią wykorzystywać sezonowy wzrost popytu, jednak presja kosztowa pozostaje poważnym problemem. Szczególnie dotkliwe są wysokie ceny paliwa lotniczego, które wpływają na rentowność połączeń i zmuszają przewoźnika do ponownej oceny ekonomicznego uzasadnienia poszczególnych tras.

Wysokie ceny paliwa sprawiają, że pod szczególną presją znajdują się połączenia krótkodystansowe, zwłaszcza te o bardzo krótkim czasie przelotu. Przewoźnik musi dokładniej analizować rentowność tras, na których koszty operacyjne stanowią coraz większą część przychodów. Jednym z efektów tej sytuacji było zakończenie obsługi połączenia Wiedeń – Graz wraz z końcem letniego rozkładu lotów. Austrian Airlines zdecydowały się również na ograniczenie oferowania w sezonie zimowym 2026/27. Łączna liczba oferowanych miejsc, w porównaniu z poprzednim sezonem zimowym, została zmniejszona o pięć proc.

Dostosowanie siatki połączeń było/jest konieczne w warunkach utrzymujących się wysokich kosztów kerozyny i niepewności geopolitycznej. Po wybuchu wojny z udziałem Iranu linie musiały zmierzyć się zarówno z podwyżkami cen nafty lotniczej, jak i koniecznością zawieszenia części połączeń na Bliski Wschód. Część wcześniej zaplanowanych zdolności przewozowych została w konsekwencji przesunięta na europejskie kierunki wakacyjne, w tym do Nicei, na Majorkę i do Barcelony. Działania optymalizacyjne pozwoliły utrzymać dobrą kondycję operacyjną w szczycie sezonu, jednak nie rozwiązały problemu strukturalnie wysokich kosztów prowadzenia działalności w Austrii.

Podatek lotniczy osłabia konkurencyjność Wiednia

Jednym z najważniejszych postulatów Austrian Airlines pozostaje zmniejszenie obciążeń fiskalnych nakładanych na przewoźników działających na austriackim rynku. Austriackie linie lotnicze oczekują przede wszystkim obniżenia podatku od transportu lotniczego, który – ich zdaniem – osłabia konkurencyjność wiedeńskiego portu lotniczego względem innych europejskich hubów. Austriacka „Flugabgabe” została wprowadzona w 2011 roku. Początkowo jej wysokość zależała od długości podróży.

Obecnie obowiązuje zasadniczo jedna stawka wynosząca 12 euro za pasażera odlatującego z austriackiego lotniska. Wyjątkiem są połączenia na dystansie poniżej 350 kilometrów, dla których podatek wynosi 30 euro za pasażera. Opłata obejmuje odloty z sześciu austriackich portów lotniczych: Wiednia, Salzburga, Linzu, Innsbrucka, Klagenfurtu i Grazu. Formalnie zobowiązanym do jej uiszczenia jest przewoźnik, jednak obciążenie jest uwzględniane w kalkulacji ceny biletu. W przypadku krótkich połączeń podatek stanowi szczególnie istotną część całkowitego kosztu podróży.

Debata na temat przyszłości „Flugabgabe” wyraźnie przyspieszyła w październiku 2026 roku. Do krytyki obecnego systemu przyłączyły się władze regionalne, zarząd lotniska Wiedeń-Schwechat oraz przedstawiciele branży lotniczej. Ich zdaniem wysokie obciążenia fiskalne powodują odpływ przewoźników i pasażerów do portów lotniczych w sąsiednich państwach. Często przywoływanym przykładem jest Bratysława, oddalona od Wiednia o około 55 kilometrów. Lotnisko w stolicy Słowacji nie pobiera analogicznego podatku od biletów lotniczych, a koszty prowadzenia działalności są tam niższe. Günther Ofner, dyrektor zarządzający lotniska Wiedeń-Schwechat, wskazywał, że koszty działalności lotniczej w Bratysławie są o około jedną trzecią niższe niż w Wiedniu.

Bratysława odnotowuje wzrost ruchu, podczas gdy Schwechat traci pasażerów. W ocenie Ofnera około dwóch milionów pasażerów, których zabraknie w tegorocznych statystykach Wiednia, znalazło się po stronie słowackiego konkurenta. Ofner zwracał również uwagę na wzrost obciążeń związanych z działalnością lotniczą. Według przywoływanego przez niego badania Niemieckiego Centrum Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (DLR) obciążenia państwowe związane z obsługą ruchu lotniczego i podatkami wzrosły w Austrii od 2019 roku o 85 proc. Szef wiedeńskiego lotniska ostrzegał, że utrzymywanie takiej polityki może przyspieszać odpływ ruchu pasażerskiego do konkurencyjnych portów.

Pięć krajów związkowych chce likwidacji podatku

Presja na federalny rząd w Wiedniu nasiliła się 27 października, kiedy pięciu premierów krajów związkowych wystosowało wspólny apel do kanclerza Christiana Stockera i ministra transportu Petera Hankego. Sygnatariusze z Tyrolu, Salzburga, Górnej Austrii, Styrii i Karyntii zażądali całkowitego zniesienia „Flugabgabe”. Do inicjatywy przyłączyły się również władze Wiednia i Dolnej Austrii. Parlament krajowy Dolnej Austrii przyjął 22 października pilny wniosek dotyczący likwidacji podatku, poparty przez przedstawicieli kilku ugrupowań politycznych.

Samorządowcy argumentują, że Austria traci konkurencyjność wobec państw, które zrezygnowały z podobnych obciążeń. Wśród przykładów wymieniane są Węgry, Słowacja i Włochy. Wskazują także na Niemcy, które zdecydowały się na obniżenie podatku lotniczego. Nie wszyscy przedstawiciele austriackiej sceny politycznej opowiadają się jednak za całkowitą likwidacją opłaty. Minister transportu Peter Hanke z Socjaldemokratycznej Partii Austrii (SPÖ) pod koniec października przyznał, że jest otwarty na jej obniżenie, ale nie popiera całkowitego zniesienia. Wskazywał przy tym na ograniczenia budżetowe.

Rząd przewidział na lata 2027 i 2028 po 30 mln euro rocznie na wsparcie sektora lotniczego. Hanke oceniał jednak, że pożądana kwota pomocy mogłaby wynosić 50-60 mln euro rocznie. Jej zwiększenie wymagałoby znalezienia dodatkowego finansowania. Istotny sygnał pojawił się 2 listopada. Kanclerz Christian Stocker zadeklarował wówczas gotowość do obniżenia podatku lotniczego. Dzień później informację tę potwierdziła austriacka telewizja „ORF”, wskazując, że szef rządu zapowiedział zmniejszenie obciążenia.

Nie oznacza to jednak, że zapadła już decyzja o konkretnych stawkach. Wciąż nie wiadomo, czy obniżka obejmie wszystkie połączenia, czy też zostanie zastosowana selektywnie, na przykład w odniesieniu do krótkich tras, na których Austria konkuruje bezpośrednio z sąsiednimi portami. Przeszkodą pozostają również wpływy budżetowe. Austriackie ministerstwo finansów szacuje, że podatek przyniesie prawie 190 mln euro w 2026 roku i podobną kwotę w 2027 roku. Dla porównania w 2025 roku wpływy wyniosły około 180 mln euro. Ewentualna rezygnacja z części tych dochodów wymagałaby znalezienia oszczędności lub dodatkowych wpływów w innych obszarach budżetu.

Wymiana floty dalekodystansowej pod znakiem zapytania

Jeszcze poważniejsze konsekwencje mogą dotyczyć przyszłości floty dalekodystansowej Austrian Airlines. Przewoźnik zwraca uwagę na ograniczoną dostępność nowych samolotów na światowym rynku. Zarówno Airbus, jak i Boeing zmagają się z opóźnieniami w realizacji zamówień, które w niektórych przypadkach sięgają kilku lat. Oznacza to coraz większą konkurencję pomiędzy liniami lotniczymi o dostępne samoloty. Sytuacja dotyczy również samej Grupy Lufthansa, do której należy Austrian Airlines. Poszczególne spółki holdingowe konkurują o przydział nowych maszyn i związanych z nimi inwestycji.

Austriacki przewoźnik obawia się, że przy obecnych warunkach ekonomicznych inwestycje w nowe samoloty mogą być kierowane do innych lokalizacji, oferujących lepsze perspektywy długoterminowej rentowności. W praktyce oznaczałoby to ryzyko odsunięcia w czasie modernizacji floty dalekodystansowej Austrian Airlines. Dlatego też rozmowy z austriackim rządem mają dla operatora znaczenie wykraczające poza bieżące kwestie podatkowe. Ich wynik może wpłynąć na przyszłą pozycję austriackich linii lotniczych w Grupie Lufthansa, a także na możliwości utrzymania i rozwijania siatki połączeń międzykontynentalnych z Wiednia.

Przewoźnik chce również wzmocnienia pozycji portu lotniczego Wiedeń jako międzynarodowego węzła przesiadkowego. Austrian Airlines argumentują, że kondycja hubu ma bezpośrednie przełożenie na konkurencyjność całej austriackiej gospodarki. W tym kontekście linie przywołują badanie Instytutu Badań Gospodarczych Economica, według którego każdy dodatkowy milion pasażerów obsłużonych na lotnisku w Wiedniu generuje około 75 mln euro wartości dodanej rocznie i przyczynia się do powstania około tysiąca miejsc pracy w branży. Austrian Airlines podkreślają również, że każdy samolot dalekodystansowy we flocie przewoźnika wiąże się z zatrudnieniem około 350 osób w samej spółce.

Presja czasowa

Pomimo trudnej sytuacji finansowej Annette Mann pozostaje ostrożną optymistką w kwestii przyszłości austriackiego rynku lotniczego. Prezeska przewoźnika przekonuje, że rozmowy prowadzone z rządem federalnym przebiegają w dobrym kierunku, a wszystkie zaangażowane strony dostrzegają znaczenie transportu lotniczego dla gospodarki kraju. Mann ostrzega jednak, że strukturalne obciążenia austriackiego otoczenia biznesowego pozostawiają bardzo niewiele przestrzeni do zrównoważonego planowania długoterminowego. W warunkach ograniczonej dostępności nowych samolotów i rosnącej konkurencji między europejskimi hubami decyzje inwestycyjne będą podejmowane przede wszystkim z uwzględnieniem perspektyw ekonomicznych poszczególnych lokalizacji.

Dla Austrian Airlines najbliższe miesiące będą zatem istotne nie tylko z punktu widzenia poprawy wyników finansowych, ale również określenia długoterminowej strategii rozwoju. Stawką pozostaje pozycja Wiednia w europejskiej sieci połączeń przesiadkowych oraz możliwość odnowienia floty dalekodystansowej. Zapowiedź obniżenia podatku przez kanclerza Christiana Stockera daje przewoźnikowi pewien powód do optymizmu. Nie wiadomo jednak, czy proponowane zmiany będą wystarczające, aby Austria odzyskała konkurencyjność wobec sąsiednich rynków. Dla Austrian Airlines będzie to jeden z najważniejszych czynników wpływających na przyszłe decyzje inwestycyjne Grupy Lufthansa.