Polska uruchamia Centrum Operacji Satelitarnych. Nowa zdolność Wojska Polskiego

Centrum Operacji Satelitarnych działa w strukturze Agencji Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych ARGUS. Jednostka odpowiada za planowanie i prowadzenie operacji w przestrzeni kosmicznej oraz za integrację zdolności Sił Zbrojnych RP związanych z tą domeną.

Podczas inauguracji misję i zadania Centrum przedstawił płk Grzegorz Matyja, dowódca COS i zastępca szefa ARGUS. Jak wskazał, główną rolą nowej struktury jest przekładanie zdolności kosmicznych na realny efekt operacyjny.

Centrum nadzoruje m.in. pracę Centrum Wsparcia Satelitarnego, które odpowiada za kontrolę satelitów na orbicie oraz zarządzanie ich sensorami. COS odpowiada również za budowę świadomości sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej, koordynację wykorzystania danych i usług satelitarnych oraz bezpieczeństwo narodowych systemów satelitarnych.

W praktyce oznacza to, że dane z satelitów – zarówno polskich, jak i sojuszniczych – są nie tylko odbierane, ale także analizowane i weryfikowane, a następnie wykorzystywane w procesie podejmowania decyzji operacyjnych. Dzięki temu możliwe jest skrócenie czasu reakcji oraz zwiększenie wiarygodności rozpoznania.

Domena kosmiczna kluczowa dla współczesnych operacji

Znaczenie nowych zdolności podkreślił podczas uroczystości wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk. Zwrócił uwagę, że doświadczenia współczesnych konfliktów, m.in. w Ukrainie czy na Bliskim Wschodzie, jednoznacznie pokazują rosnącą rolę systemów satelitarnych w planowaniu i prowadzeniu działań wojskowych.

Jak zaznaczył, „piąta domena, czyli domena kosmiczna, to już teraźniejszość” współczesnego pola walki. Uruchomienie COS ma więc nie tylko znaczenie technologiczne, lecz także operacyjne – zwiększając możliwości Sił Zbrojnych RP oraz odporność państwa na współczesne zagrożenia.

Zdolność zbudowana w praktyce

Szef ARGUS, płk Leszek Paszkowski, podkreślił, że osiągnięcie gotowości operacyjnej przez COS jest efektem wieloetapowego procesu budowy zdolności. Obejmował on tworzenie struktur organizacyjnych, szkolenie personelu, rozwój procedur oraz intensywną współpracę z partnerami sojuszniczymi. Centrum powstało przy istotnym wsparciu amerykańskich sił kosmicznych. Dzięki temu możliwe było rozwinięcie zdolności w zakresie rozpoznawania i śledzenia obiektów w przestrzeni kosmicznej z wykorzystaniem globalnej sieci sensorów.

Operatorzy COS oraz Centrum Wsparcia Satelitarnego pełnią już stałe dyżury operacyjne. Prowadzą bieżący monitoring środowiska kosmicznego oraz współpracują z sojusznikami w zakresie ochrony infrastruktury satelitarnej.

Rozwój polskich konstelacji satelitarnych

Uruchomienie COS zbiega się z intensywnym rozwojem narodowych systemów satelitarnych, które mają zapewnić Polsce zdolność samodzielnego pozyskiwania danych z orbity. Do najważniejszych programów należą:

• MikroSAR – radarowe satelity obserwacyjne wykorzystujące technologię syntetycznej apertury, pozwalające na prowadzenie obserwacji niezależnie od pory dnia i warunków pogodowych;
• MikroGLOB – satelity optoelektroniczne przeznaczone do pozyskiwania wysokiej jakości zobrazowań;
• POLEOS – element narodowej konstelacji optoelektronicznej o wysokiej rozdzielczości.

Pierwszy satelita z konstelacji MikroSAR został wyniesiony na orbitę 28 listopada 2025 r. W 2026 r. planowane są kolejne starty satelitów w ramach programów MikroSAR i MikroGLOB, a w dalszej perspektywie rozwój systemu POLEOS.

Rozbudowa tych konstelacji ma zwiększyć częstotliwość obserwacji oraz precyzję analiz, a także wzmocnić suwerenność informacyjną państwa.

Silny wymiar sojuszniczy

W inauguracji działalności COS uczestniczył także gen. bryg. Jacob Middleton, dowódca U.S. Space Forces in Europe and Space Forces Africa. Jego obecność podkreśliła znaczenie współpracy polsko-amerykańskiej w obszarze operacji kosmicznych.

Generał zwrócił uwagę, że uruchomienie Centrum Operacji Satelitarnych wzmacnia nie tylko bezpieczeństwo Polski, ale również potencjał obronny całego NATO. Współczesne środowisko bezpieczeństwa wymaga bowiem stałego monitorowania przestrzeni kosmicznej oraz ochrony infrastruktury satelitarnej.

COS uczestniczy także w inicjatywach sojuszniczych dotyczących wymiany danych, integracji źródeł wojskowych i komercyjnych oraz rozwoju odpornych systemów łączności satelitarnej.

ARGUS – nowa instytucja w strukturach wojska

Centrum Operacji Satelitarnych działa w strukturze Agencji Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych ARGUS, która powstała w czerwcu 2024 r. z połączenia Szefostwa Rozpoznania Geoprzestrzennego oraz Wojskowego Centrum Geograficznego.

Agencja integruje kompetencje związane z wojskową geografią, rozpoznaniem obrazowym oraz operacjami kosmicznymi. Jej jednostki znajdują się m.in. w Toruniu, Lesznie, Komorowie i Białobrzegach.
Siedziba ARGUS mieści się w historycznym budynku dawnego Wojskowego Instytutu Geograficznego w Warszawie – miejscu, w którym przez dekady tworzono mapy dla Wojska Polskiego. Obecnie rozwijane są tam zdolności satelitarne odpowiadające wymaganiom współczesnego pola walki.

Kolejny krok w budowie bezpieczeństwa

Osiągnięcie gotowości operacyjnej przez Centrum Operacji Satelitarnych ARGUS oznacza, że Polska nie tylko pozyskuje dane z orbity, lecz również rozwija zdolność ich operacyjnego wykorzystania oraz ochrony własnej infrastruktury kosmicznej.

Nowa struktura ma zapewnić integrację systemów satelitarnych, danych i procedur w jeden spójny mechanizm wspierający działania Sił Zbrojnych RP. COS jest już działającą zdolnością operacyjną – elementem systemu bezpieczeństwa państwa, który będzie odgrywał coraz większą rolę w erze operacji wielodomenowych.